Skip to main content

Pagiging Matanda: Isang Tanong

May bagong tanong ang aking estudyante at interesante dahil simple:

Kailan ba nagiging "matanda" ang isang tao? O ano ang basehan ng pagiging "matanda na"? O sa mismong mga salita ng mag-aaral: "Kailan ba talaga tayo nagiging "matanda na"? Ano ba yung "border" kung saan kapag nalagpasan na natin iyon ay matatawag na tayong matanda?"

Isang pagbabahagi:

Nakatutuwa ang tanong mo; wari ko isa iyang tanong na tinatanong natin kung nasa ganyang edad na tayo, halimbawa, kayo, na nasa kolehiyo. Dahil sa kolehiyo, malapit na kayong matapos ng inyong pag-aaral: ibig sabihin, para bang "hindi na bata" pero "hindi pa rin matanda." At kapag nasa gitna tayo ng dalawang bagay o panahon (bata at matanda), laging alanganin, laging mahirap.

Ano ba ang matanda? Kadalasan ang edad ang basehan natin para sabihin kung sino ang matanda. Ngunit iyon nga ang problema: Ilang taon para maging matanda? Ang magiging sagot ay laging arbitraryo.

Kaya baka mas malinaw na indikasyon ang lalim ng pag-unawa ng isang tao. Kasabay kasi ng mga taon ay ang pagkakaroon ng karanasan, at kasabay ng mga karanasan ay ang pag-unawa sa daigdig. Kung ganito, ang matanda ay ang marunong at "marami nang pinagdaanan": "old and wise," ika nga. Kaya nga may mga bata pa talaga (sa edad) ngunit matanda na (sa pag-unawa). Sa kabilang dako, may mga matanda na (sa edad) ngunit isip bata pa rin--at ang pagiging bata sa ganang ito ay ang kakulangan ng pag-unawa.

At ano o saan ang "border" sa pagitan ng pagkabata at pagiging matanda kung pag-unawa ang titignan? Marahil kung natuto tayo mula sa ating mga karanasan sa nakaraan at mula sa ating mga pagkakamali.

Baka pinagsasabihan tayo na "matanda ka na kaya dapat alam mo na iyan" dahil inaasahan sa atin na dapat nauunawaan na natin ang isang bagay (naranasan na, natutunan na, atbp.) na hindi na tayo kailangang pagsabihan o turuan. O sinasabihan tayo na hindi na tayo bata kung inaasahan na marunong na tayo mag-isip para sa sarili natin.

Ngunit wari ko ang hamon ay kung paano maging pareho: mabuhay nang masiyahin at may pananabik gaya ng mga bata, habang may malalim na pag-unawa gaya ng matanda. Ang halimbawa ng taong ganyan na sabay bata at matanda ay ang pilosopo.

At ang tugon ng estudyante ay isang tugon na nagpakita bigla ng pag-unawa't kabatiran:

Sir, tama po ba na dahil sa hindi nakasalalay sa ating "edad" (numerikal) ang ating pag-unawa, sa ganoong paraan kaya nating bilisan ang ating pagtanda. Kapag lagi tayong natututo at nagiging mas malalalim ang ating pag-unawa sa mundo at sa buhay, "tumatanda" tayo. At sa ganoong paraan masasabi nating mas higit tayo sa ibang bagay, tulad nang oras (?) sapagkat hindi limitado ang pag-unlad ng ating pag-unawa (at kung gayon, ang sarili o self) sa oras o taon.


Iyan, kaibigan, ang simula ng pamimilosopiya. At wala nang kasinganda.




Comments

  1. Anonymous8/06/2009

    I like the way you write. I would appreciate it if you write an article concerning indifference - silent treatment to be specific, - its various ramifications, and the philosophical/psychological underpinnings behind it.

    Thanks :)

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

The Fields of Amorsolo

The first National Artist in Philippine history, referred to warmly as the “Grand Old Man of Philippine Art,” Fernando Amorsolo (1892–1972) still stands today as a looming figure in Philippine art responsible for being one of the artists who helped define what we up to now visually imagine as essentially Filipino. The images of rural life, of golden fields below clear blue, blue skies; the smiles of farmers which diminish their weariness as they plant, harvest, and winnow rice;most especially the iconic figure of the Filipina maiden working in the fields—the beloved dalagang bukid--; these, I believe, even after generations of Filipino painters since Amorsolo, have remained in our hearts and memory. Amorsolo did what great masters do for their country: bestow upon it its own icons, represent its native beauty, that is, to give its people and lands an identity and a face. There are, however, as many intentions for art as there are works of art. And these intentions will always remain in…

[Payapang Daigdig]

Written by Pat Nogoy, S.J.

Payapang Daigdig Felipe de Leon, Sr. 
Ang gabi'y payapa Lahat ay tahimik  Pati mga tala      Sa bughaw na langit 

Kay hinhin ng hangin Waring umiibig          Sa kapayapaan          Ng buong daigdig     
Payapang panahon    Ay diwa ng buhay Biyaya ng Diyos       Sa sangkatauhan
Ang gabi'y payapa Lahat ay tahimik Pati mga tala Sa bughaw na langit  
Pati mga tala           Sa bughaw na langit


The gift delivers Being/being Jean Luc Marion

There is something about the night.
The blanket of darkness hovering the other half of the day sparks ambivalence. Everything is the same in darkness—fear, joy, pain, triumph, doubt, glory, sorrow. Identities recede unto the vast anonymity. There is a pervading anxiety where existence slips into nothingness. One is never certain what to make out of darkness; maybe that is why the night shakes us because we never know. One cannot avoid imagining a something that is greater, higher, mightier, (even sinister) that lurks (hence the power of ghos…

A Love Sooner than Later

BROWN PENNY William Butler YeatsI whispered, 'I am too young,' And then, 'I am old enough'; Wherefore I threw a penny To find out if I might love. 'Go and love, go and love, young man, If the lady be young and fair.' Ah, penny, brown penny, brown penny, I am looped in the loops of her hair. O love is the crooked thing, There is nobody wise enough To find out all that is in it, For he would be thinking of love Till the stars had run away And the shadows eaten the moon. Ah, penny, brown penny, brown penny, One cannot begin it too soon.

*
One cannot begin to love too soon--conversely, one should not love too late or in life's demise. That waiting for the "right time," or the "right person" to love, what are these but the cries or sighs of an unready, even tired, heart? One becomes ready only when one begins to understand love slowly (or again), and one understands love progressively when one, simply, performs the act of love. Love, like mos…