Skip to main content

Pahabol sa Naiwang Tanong



Naghahanap ng kasagutan sa isang suliranin na naiwan dito, tinananong ko ang aking mga estudyante: "Paano magiging iba ang ikalawa, ikatlo, ika-apat, atbp. na pag-ibig?" Kung may pagkakatulad ang bawat pag-ibig (ligaya o lungkot, pag-alay o paghihirap, sarap o sakit), maaari nga bang sabihing bago ang isang bagong pag-ibig?


Pag-ibig kasi ang paksa namin ngayon sa klase (ngayon lamang, hindi ko naman araw-araw itong pinag-uusapan: may iba rin naman kaming inaaral). Sabi ko mayroon akong pilosopikal na problema (at hindi personal, nilinaw ko) na gumulo sa isipan ko kamakailan. Problema dahil nais kong maniwala, o kailangan kong maniwala, na bago ang bawat pag-ibig; na hindi ito arbitraryo o walang pangingilatis kung sino ang iniibig dahil ang mahalaga'y basta maranasan muli ang pakiramdam ng pag-ibig. At hindi lamang dapat bago ang pag-ibig dahil sa bago ang iniibig, datapwat kakaiba sa ganang may inaalok ito na hindi pa naranasan dati; may binubuksang mga bagong landas; may kaligayahang alay na hindi pa naramdaman dati.


Dahil kung hindi, sadyang paulit-ulit na lamang ang pag-ibig: akala mo lamang bago dahil bago ang mukha o panahon o lugar, o di kaya mas mataas o mas mababa lamang ang antas ng ganito o ganyan (saya, pananabik, seguridad, atbp.)--ngunit parehong-pareho pa rin ang dinamiko, struktura, batas, at katalog o kategorya ng mga pakiramdam. At kung gayon tama si Nietzsche at and propeta ng Eklesiastes: babalik lamang ang lahat at walang magiging bago sa ilalalim ng araw: banidoso. Sa lahat dito ako takot dahil pinawawalang bisa nito ang lahat.



Habang sa akala ko'y walang nakaunawa sa tanong ko sa kanila (mga blankong mukha, matang tulala--baka hindi pa naranasan, baka hindi pa suliranin), may isang estudyante na sumulat sa akin kinabukasan upang ibahagi ang kanyang napagmunihan. Aniya nagtaka raw siya sa tanong na iyon, at sumagi na raw ito sa kanyang isipan dati. Ang sabi niya'y habang maaari ngang hindi ito bagong karanasan para sa bawat isa, para sa mangingibig o iniibig, ang karanasan ng dalawa, nang magkasama--ng Tayo--ang siyang nagiging bago.


Na habang hindi nga ito ang unang panonood mo ng sine nang may kasama, o unang pagkakataong makahawak ng ibang kamay, o unang beses matikman ang tamis ng isang halik-- bago pa rin daw ito dahil bago ito sa para sa dalawa. "Ang dalawang mahalagang elemento ng pag-ibig," ayon sa estudyente "ay Ako at Ikaw na nagiging Tayo. Ang pag-ibig ay karanasan ng dalawang tao. Kapag tinanggal o di kaya'y nilapatan ng iba, nag-iiba ito."


Pagkatapos ng pagpuri sa kanyang kakayahang makita ang mga ito nang mag-isa (sabi ko nga iyan din ang pag-uusapan ng pilosopong inaaral namin), at maliban sa pagbigay ko sa kanya ng dagdag na mga katanungan para sa kanyang pagmumuni, halos ganito ang diwa ng sagot ko sa kanya: Sana tama ka.




"Two Lovers (Fragment)" by Van Gogh
Oil on Canvas
Arles: March, 1888
Private collection




Comments

  1. Anonymous3/03/2010

    mahusay, sapul, ang ganda.
    ako + ikaw' = tayo' (iba na).

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

The Fields of Amorsolo

The first National Artist in Philippine history, referred to warmly as the “Grand Old Man of Philippine Art,” Fernando Amorsolo (1892–1972) still stands today as a looming figure in Philippine art responsible for being one of the artists who helped define what we up to now visually imagine as essentially Filipino. The images of rural life, of golden fields below clear blue, blue skies; the smiles of farmers which diminish their weariness as they plant, harvest, and winnow rice;most especially the iconic figure of the Filipina maiden working in the fields—the beloved dalagang bukid--; these, I believe, even after generations of Filipino painters since Amorsolo, have remained in our hearts and memory. Amorsolo did what great masters do for their country: bestow upon it its own icons, represent its native beauty, that is, to give its people and lands an identity and a face. There are, however, as many intentions for art as there are works of art. And these intentions will always remain in…

[Payapang Daigdig]

Written by Pat Nogoy, S.J.

Payapang Daigdig Felipe de Leon, Sr. 
Ang gabi'y payapa Lahat ay tahimik  Pati mga tala      Sa bughaw na langit 

Kay hinhin ng hangin Waring umiibig          Sa kapayapaan          Ng buong daigdig     
Payapang panahon    Ay diwa ng buhay Biyaya ng Diyos       Sa sangkatauhan
Ang gabi'y payapa Lahat ay tahimik Pati mga tala Sa bughaw na langit  
Pati mga tala           Sa bughaw na langit


The gift delivers Being/being Jean Luc Marion

There is something about the night.
The blanket of darkness hovering the other half of the day sparks ambivalence. Everything is the same in darkness—fear, joy, pain, triumph, doubt, glory, sorrow. Identities recede unto the vast anonymity. There is a pervading anxiety where existence slips into nothingness. One is never certain what to make out of darkness; maybe that is why the night shakes us because we never know. One cannot avoid imagining a something that is greater, higher, mightier, (even sinister) that lurks (hence the power of ghos…

Without Why (The Rose) II

Lifetime is a child at play; moving pieces in a game.
Kingship belongs to the child.

Heraclitus, Fragment 52


The child at play never asks itself why it plays. The child just plays; and if it could, it will play as long as possible, it will play throughout its life. See its delight and witness its smile.

If it would never go hungry or if the sun would never set it too will never leave its playmates and playthings. Time flies at play because it stops or suspends time. Time -- as we grownups only know too well -- is the culprit for order, schedules and priorities; yet for the child, there is no time, there is only bottomless play. It is we who impose that this or that should be done at this or that time. We stop the absurd and supposedly endless play ("He does nothing but play") because we insist that discipline, order and priorities be instilled in the child at an early age ("He needs to learn other things beside playing"). So that the child will become like us one da…